Γράφει η Νεφέλη Παπαθανασίου

Πρόκειται για μια θεατρική σύνθεση από αποσπάσματα έργων του Παπαδιαμάντη με κύριο πρόσωπο την πρωταγωνίστρια της διάσημης «Φόνισσας» του, την Φραγκογιαννού, η οποία πλαισιώνεται και από άλλα γυναικεία «πορτραίτα» του Σκιαθίτη δημιουργού.

Λίγα λόγια για το έργο:

Οι γυναίκες στον Παπαδιαμάντη, μοναχικές αλλά δυναμικές φιγούρες, παλεύουν με τη φύση, τη ζωή, το θάνατο, με τη χαρά και τη λύπη. Μάνες, γυναίκες, κόρες ξενιτεμένων, ναυτικών ή χαμένων ανδρών που συμμαχούν για να κερδίσουν την επιβίωση, το παρόν και το μέλλον των παιδιών τους, αποτελούν το δραματουργικό καμβά αυτής της σκηνικής δημιουργίας με αρωγό το δημοτικό τραγούδι, την παράδοση και το θρησκευτικό πνεύμα του συγγραφέα.

Με προεξάρχουσα γυναίκα- ηρωίδα τη Φραγκογιαννού-Φόνισσα, που αποτελεί το βασικό πρόσωπο της παράστασης, αλλά και της παπαδιαμαντικής δημιουργίας, στήνεται ένας χορός από κωμικά και δραματικά περιστατικά ζωής γυναικών στις αρχές του 20ου αιώνα, σε ένα απομονωμένο νησί της Ελλάδας.

Οι μελωδίες και η ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων μπερδεύονται με το πένθιμο πνεύμα της Σταύρωσης και του Πάσχα, η χαρά της γέννας με τον πόνο του θανάτου. Η μαγεία και η δεισιδαιμονία με τη θρησκοληψία και την προκατάληψη.

Ο Πέτρος Ζούλιας έδειξε ότι μπορεί να δημιουργήσει όμορφες θεατρικές προσωπογραφίες, φωτίζοντας τα χαρακτηριστικά της πλοκής των επί μέρους αφηγήσεων πολύ εύστοχα.

photo-7Η κριτική μας:

Ιστορίες γυναικών πονεμένων και κατατρεγμένων από τους κανόνες της -σύγχρονης με τον Παπαδιαμάντη– κοινωνίας. Γυναικών καταπιεσμένων από την επαρχιακή νοοτροπία, που με τόση στοργή έχει γαλουχήσει και τις ίδιες.

Οι γυναίκες αυτές έχουν λοιπόν τόσο συνηθίσει να τις φορτώνουν, να τις παραβλέπουν, να είναι έρμαια της όποιας μοίρας, που τα ίδια τους τα συναισθήματα τα βιώνουν ως ενοχή, ως πρόβλημα και κακία του χαρακτήρα τους, που πρέπει να εξαλειφθεί.

Ο φόβος είναι πιο οικείος για αυτές από την επανάσταση. Η υποταγή, πιο ασφαλής από την αλλαγή και κάπου εκεί συναντάμε την Φραγκογιαννού. Μία κακοπαθημένη μάνα, που μεσήλικη πια φροντίζει τις κόρες και τα εγγόνια της. Οι άντρες πάντα απόντες- ηθελημένα και μη.

Η πάλη καθημερινή, με αγαθά ελάχιστα και κουράγια ακόμη λιγότερα. Η πορεία όλων τους κοινή. Ξαφνικά, αυτή η αλυσίδα σπάει από μια ρηξικέλευθη ιδέα- αφού οι γυναίκες πάντα υποφέρουν στη ζωή και κάνουν και τους γύρω τους να υποφέρουν για τον ίδιο λόγο, γιατί να ζουν; Ποιός θα΄θελε ακόμα ένα εξαρτημένο στόμα για να θρέψει; Τα θηλυκά μωρά τα ίδια, αν ήξεραν την συνέχεια τους θα την θέλανε τη ζωή τους;

Έτσι η Φραγκογιαννού αρχίζει να σκοτώνει τα μικρά θύματά της, νιώθοντας ουσιαστικά πως βοηθά, πως λυτρώνει με τα έργα της. Ο μοναχικός της συγγραφέας με την εκκλησιαστική αγωγή, δικαιολογεί την ηρωίδα του, δίνει λύσεις σκληρές, αλλά βαθιά φιλοσοφημένες και παίρνει το μέρος του φερόμενου ως αδύναμου φύλου για να αποδείξει ότι δεν έχει σημασία το πώς και το πού ανατράφηκε κανείς, αλλά το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η σκέψη του.

«Έκοψε μόνον ολόχρυσα νομίσματα από το μεταλλείον της ψυχής του, της αγνής και αδιαφθόρου… Η ψυχή του είναι καθαυτό η ρωμέικη λαϊκή ψυχή», θα πει για τον Παπαδιαμάντη ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, τονίζοντας πως αυτό που ενδιέφερε τον πρώτο δεν ήταν οι κοινωνικές νόρμες και το να γράψει έργα απλώς ψυχαγωγικά και κατά τα ρεύματα της εποχής, αλλά να αφουγκραστεί τον απλό άνθρωπο, τον αφημένο απ’ όλους στη μοίρα του και να προσπαθήσει να γιατρέψει τις πληγές του.

Η σκηνοθεσία της παράστασης από τον Πέτρο Ζούλια είναι λιτή, όπως επέβαλαν φυσικά και οι πηγές από τα κείμενα του Παπαδιαμάντη. Ένα τραπέζι, μια κούνια μωρού, μια σκάφη, απλωμένα σεντόνια, εναλλάσσονταν ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε σκηνής και αρκούσαν για να δημιουργηθεί το μεστό κλίμα που ήταν ζητούμενο. Εκεί έγκειται και η διαφορά ενός καλού σκηνοθέτη από έναν όχι τόσο καλό- όταν δημιουργεί λιτά ο ταλαντούχος, δεν φαίνεται μισό και ανεπαρκές το αποτέλεσμα.

Η δράση μεταφερόταν από την μία άκρη της σκηνής στην άλλη, διαχωρίζοντας με αυτό τον τρόπο τους χώρους. Το εύρημα της απλωμένης μπουγάδας πίσω από την οποία εμφανίζονταν ή εξαφανίζονταν τα πρόσωπα, λειτουργούσε καταλυτικά στις σκηνές της έντασης και του κυνηγητού της Φόνισσας.

Ο κ. Ζούλιας επίσης, έπλεκε όμορφα τις ιστορίες των ηρωίδων του, καθώς έχει κάνει και την επιμέλεια των κειμένων, αλλά έδειξε και πάλι μετά την «Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου» ότι μπορεί να δημιουργήσει όμορφες θεατρικές προσωπογραφίες, φωτίζοντας τα χαρακτηριστικά της πλοκής των επί μέρους αφηγήσεων πολύ εύστοχα. Οι ήχοι είχαν σημαντικό ρόλο στην παράσταση, βάζοντας τον θεατή μπροστά στο Σκιαθίτικο τοπίο, ακούγοντας τους γλάρους και τα κύματα που φέρνουν συμφορές, αλλά παίρνουν και το φορτίο των ανθρώπων.

Ο συγγραφέας κάνει τόσο βαθιά βουτιά στην ψυχολογία των ηρώων του και με τόσο προοδευτική ματιά, που δεν μπορεί παρά τα έργα του να καθίστανται παντοτινά επίκαιρα.

menti_gunaikes_papadiamantiΗ πρωταγωνίστρια Νένα Μεντή, δίνει για άλλη μία φορά ένα ρεσιτάλ ερμηνείας που ρέει πηγαία. Δεν είναι «χρονομετρημένη» και διεκπαιρεωτικά καλή, αλλά αρθρώνει το λόγο της σαν να την συγκλονίζουν και την ίδια τα τεκταινόμενα την στιγμή εκείνη. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό όχι επίκτητο, αλλά έμφυτο στον ηθοποιό κατά τη γνώμη μου, καθώς τρόποι για να γίνεις καλός μπορεί να υπάρχουν πολλοί, αλλά αυτό που σε καθιστά πραγματικά σπουδαίο προκύπτει συνήθως άθελα και το αποτέλεσμα φαίνεται πιο φυσικό.

Πλήρως λοιπόν εναρμονισμένη με την Παπαδιαμάντεια πνοή, η κ. Μεντή έχει «Πνεύμα Θεού που φυσούσε και γεννούσε και ανάσταινε. Ανάσταινε πράγματα και πρόσωπα», για να δανειστώ από τον κριτικό Γεώργιο Κοτζιούλα και τα λόγια του για τον Άγιο των γραμμάτων.

Η ουσία της ερμηνείας της είναι τόσο ταιριαστή με τον συγγραφέα, που θα συνεχίσω με την περιγραφή του ίδιου για τον Παπαδιαμάντη, η οποία παρόλα αυτά ταιριάζει απόλυτα και σε εκείνη- «Ήταν περισσότερο εκκλησιαστικός παρά θρήσκος. Σοφός, αλλά γυμνωμένος από κάθε αγκάθι σοφίας. Είναι μέγας στην αληθινή σημασία της λέξεως».

Η κ. Έρση Μαλικένζου, απολαυστικότατη στον ρόλο της μητέρας της Φραγκογιαννούς που γυρνά σαν ανάμνηση, όπως και σε αυτόν της φτωχής γραίας. Άλλαζε τόσο εύκολα παίξιμο, από σκληρή και συμφεροντολόγος γινόταν μεμιάς πονεμένη και εύθραυστη, χωρίς να θυμίζει σε τίποτα ο ένας ρόλος της τον άλλο, ούτε καν κινησιολογικά.

Εξαιρετική και η Χριστιάννα Ματζουράνη ως αλκοολική σύζυγος και μητέρα, που προσπαθεί να κρύψει το πρόβλημά της σε μία δύσβατη εποχή. Με μπρίο και ζωντάνια, πότε χαριτολογούσε και πότε καταρρακωμένη και απελπισμένη προσπαθούσε να δώσει τέλος στη ζωή της. Ρεαλιστική ερμηνεία, σωστά στηριγμένη σε όλα.

Η Ευγενία Δημητροπούλου με το γνωστό της ταλέντο και το εύθραυστο παίξιμο ήταν και πάλι επαρκέστατη, αν και θα μπορούσε να χρησιμοποιεί λιγότερους μανιερισμούς. Η εποχή του Παπαδιαμάντη της ταιριάζει πολύ, όπως και οποιοδήποτε έργο εποχής εξάλλου.

Η Μαριάννα Τουντασάκη ήταν αξιοπρόσεκτη στο ρόλο της αλαφροίσκιωτης κόρης της Φραγκογιαννούς και δεν άφηνε τον θεατή να στρέψει την προσοχή του αλλού. Εξίσου όμορφα πλαισίωνε τους υπολοίπους και η Έφη Σακελλαρίου.

Μία παράσταση που κρύβει μέσα της όλο τον κόσμο της παλιάς Ελλάδας, με χαρακτήρες που στους μεγαλύτερους φαντάζουν γνώριμοι. Με μόνιμα διλήμματα κι ανησυχίες, που εφάπτονται με τον κόσμο μας τόσο έντονα που μοιάζει να μπορούμε να συνομιλήσουμε μαζί τους. Έχουν αλλάξει πολλά από την εποχή του Παπαδιαμάντη και πρώτα απ’ όλα οι τρόποι των ανθρώπων. Όμως ο συγγραφέας κάνει τόσο βαθιά βουτιά στην ψυχολογία των ηρώων του και με τόσο προοδευτική ματιά, που δεν μπορεί παρά τα έργα του να καθίστανται παντοτινά επίκαιρα.

Για δεύτερη χρονιά και λίγο καιρό ακόμα, μία παράσταση που αξίζει πραγματικά να παρακολουθήσουμε.

Η πρωταγωνίστρια Νένα Μεντή, δίνει για άλλη μία φορά ένα ρεσιτάλ ερμηνείας που ρέει πηγαία. Δεν είναι «χρονομετρημένη» και διεκπαιρεωτικά καλή, αλλά αρθρώνει το λόγο της σαν να την συγκλονίζουν και την ίδια τα τεκταινόμενα την στιγμή εκείνη.

photo-3Ταυτότητα παράστασης:

Κείμενο-σκηνοθεσία: Πέτρος Ζούλιας
Σκηνικά-κοστούμια: Αναστασία Αρσένη
Φώτα: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Μουσική επιμέλεια: Παναγιώτης Αυγερινός
Φωτογραφίες: Μαριλένα Αναστασιάδου

Πρωταγωνιστούν:
Νένα Μεντή,Έρση Μαλικένζου, Ευγενία Δημητροπούλου, Χριστιάννα Ματζουράνη, Μαριάννα Τουντασάκη,Έφη Σακελλαρίου.

Παραγωγή: Χώρα ΑΕΒΕ Πολιτιστικές Εκδηλώσεις.
Επικοινωνία: Μαρκέλλα Καζαμία.    

Πρεμιέρα: 11 Οκτωβρίου 2018.

Ημέρες και ώρες παραστάσεων:
Τετάρτη στις 21:00, Πέμπτη στις 20:00, Σάββατο και Κυριακή στις 18:00

Διάρκεια: 90’ (χωρίς διάλειμμα)

Εισιτήρια:
Κανονικό: 17 €, 15 € (Εξώστης)
Μειωμένο: 13 € (Έως 18 ετών, φοιτητές και άνω των 65 ετών)
Ανέργων: 10 €

Ισχύουν ειδικές τιμές για ομαδικές κρατήσεις.
Πληροφορίες για τις ομαδικές κρατήσεις στα τηλέφωνα 2108673945 και  6982381385.

Parking με 3 ευρώ (πλησίον του θεάτρου, Αμοργού 18).

Επίσημος δικτυακός τόπος θεάτρου: www.choratheatro.gr

 Facebook Page: https://www.facebook.com/choratheatro/

Χώρος:
Θέατρο «Χώρα»
Αμοργού 20, Κυψέλη.
Τηλέφωνο: 2108673945
38748188_2223689717867857_7038740898884091904_n