Γράφει η Φωτεινή Βαμβούκη
Όταν ξεκινάει μια συζήτηση για τον Γκόγκολ, αμέσως, τον σκεφτόμαστε σαν θεμελιωτή της ρεαλιστικής τάσης στη ρωσική λογοτεχνία. Κάθε τι ασυνήθιστο ή ιδιόμορφο στα έργα του είναι αποδεκτό ερμηνεύοντάς το, ως σατιρικό και σκωπτικό.Για τον ίδιο, το έργο του είναι η αποκάλυψη του κακού, ως βαθιά εσωτερική διεργασία, προερχόμενη καθαρά από παράγοντες που δεν μπορεί να ορίσει ο άνθρωπος. Δεν πηγάζει από εξωτερικούς κοινωνικούς και πολιτικούς συντελεστές. Και αυτή είναι η τραγωδία που βιώνει. Να ελέγχεις μια κατάσταση, όσο άσχημη και αν είναι, σου δίνει ελπίδα. Αν, όμως, δεν μπορείς να την ελέγξεις …
Ο Νικολάι Γκόγκολ, θεωρείται εφάμιλλος μεγάλων Ρώσων λογοτεχνών όπως, οι Τολστόι, Τουργκένιεφ, Ντοστογιέφσκι και Πούσκιν. Ο ίδιος ο Ντοστογιέφσκι είχε πει “Όλοι βγήκαμε από το Παλτό του Γκόγκολ”. Ήταν πρωτοπόρος στη χρήση του συμβολισμού και της ψυχολογικής εμβάθυνσης.
«Η αβάσταχτη ελαφρότητα της Μύτης» είναι πολλά περισσότερα από μια κωμωδία ή σάτιρα. Είναι μια εξαιρετική σύνθεση από τρία, χαρακτηριστικά και αγαπημένα έργα του Ρώσου συγγραφέα: «Ο Επιθεωρητής», «Η Μύτη», «Τα Παντρολογήματα» αλλά, και μικρά αποσπάσματα από τα άλλα κείμενα του, κυρίως τα λογοτεχνικά που διακρίνονται σαν συμπληρωματικές πινελιές στο έργο, ώστε να περιγραφούν σαφέστερα οι χαρακτήρες, οι καταστάσεις και συνθήκες της καθημερινότητας, του μικροαστισμού, της γραφειοκρατίας, της πολιτικής υστέρησης και της αμορφωσιάς. Ο Νίκος Καμτσής που είναι ο εμπνευστής και εκτελεστής αυτής της σύνθεσης, έβαλε τον καλύτερό του εαυτό με αποτέλεσμα να δημιουργήσει ένα λογοτέχνημα κι όχι απλά μια συρραφή κειμένων.
Η ιστορία έχει ως εξής: Το δεξί χέρι του Έπαρχου, ενός χωριού της τσαρικής Ρωσίας, χάνει τη μύτη του από την αδεξιότητα του τοπικού μπαρμπέρη. Αντί να του κουρέψει τη φαβορίτα, του κούρεψε τη μύτη. Κι ενώ έχει εξασφαλισμένη την αγάπη, της κόρης, του Έπαρχου, πώς μπορεί να τη ζητήσει σε γάμο, χωρίς μύτη; Η έλλειψη της, του φέρνει τρόμο. Μα να που η μύτη, εμφανίζεται στη σκηνή ως Επιθεωρητής της Κυβέρνησης ( αλλόκοτος μεν, επιθεωρητής δε) και σπέρνει τον πανικό σε όλους. Όλοι τον πιστεύουν χωρίς να ζητήσουν διαπιστευτήρια. Τον δωροδοκούν, του προσφέρουν στέγη, ο έπαρχος θέλει να του δώσει την κόρη του σε γάμο και ο δυστυχής που έχασε τη μύτη του είναι ο μόνος που βλέπει την αλήθεια αλλά, κανείς δεν τον ακούει…
Ο Γκόγκολ δουλεύει, κυρίως, με μορφές δαιμόνων και μας προκαλεί, αυτές τις μορφές να τις αναγνωρίσουμε εν τη γενέσει τους. Στο έργο «Η αβάσταχτη ελαφρότητα της Μύτης», οι δαίμονες, ξεκινούν να εμφανίζονται απ’ την αρχή, ως ηλεκτρονικές καρικατούρες δημοσίων λειτουργών, στο ευφυΐες σκηνικό της Μίκας Πανάγου. Αποκαλύπτεται η ανεπάρκειά τους, μέσα από τον παραλογισμό της γραφειοκρατίας που δημιουργεί χώρο για παιχνίδια διαφθοράς της εξουσίας, ώστε να κτιστούν θεσμοί και νόμοι που εργάζονται σε βάρος και όχι υπέρ των πολιτών της. Ο κυρίαρχος δαίμονας είναι η Μύτη. Μια μύτη με σάρκα και οστά, στο μέγεθος ανθρώπου με ικανότητα σκέψης, ομιλίας, κίνησης και γενικότερα προικισμένη με όλες τις ανθρώπινες δεξιότητες και παρά το θηλυκό γένος της λέξης, είναι ένα αρσενικό, αδέξιο, αποκρουστικό με τυχοδιωκτικά χαρακτηριστικά. Και παρόλο που τα γνωρίσματά του είναι ολοφάνερα, σε κανέναν δεν κάνει εντύπωση. Παρά μόνον σε εκείνον πως θα χάσει τα πάντα. Μάλιστα είναι τόσο διαφορετικός που αντί για υποψίες, τους γεννιούνται αισθήματα θαυμασμού. Κι αντί να τον απομονώσουν του δίνουν αξιώματα. Θα μπορούσε να είναι μια ατόφια, καυστική κωμωδία, γραμμένη το 19ο αιώνα. Αλλά είναι κάτι παραπάνω. Είναι μια πραγματικότητα γραμμένη για τους αιώνες των αιώνων. Που αν δεν ήταν σάτιρα, θα ήταν τραγωδία.
Η παράσταση είναι ένας χείμαρρος καταστάσεων που προκαλούν άλλες φορές, γέλιο(σκέτο) κι άλλες, γέλιο με σύγχυση αφού είναι τόσο αναγνωρίσιμες. Ο κάθε απατεώνας, τεμπέλης, ανίκανος, χειριστικός, ελλιπής, μπορεί να πλαστογραφήσει οποιαδήποτε ταυτότητα, ώστε να αποκτήσει προνόμια που δεν του αξίζουν και οι απλοί άνθρωποι είναι έτοιμοι να υποκλιθούν μπροστά του. Κι έτσι τίποτα δεν αλλάζει. Αλλά, όπως λέει κι ο Τζώρτζ Όργουελ: Κρατήστε σφιχτά τον μικροαστισμό σας. Οι ηθοποιοί είναι εξαιρετικοί. Όλοι καλοκουρδισμένοι και έξοχοι, ισορροπούν μεταξύ σάτιρας και παραλόγου δημιουργώντας παράδοξες καταστάσεις. Είναι μια παράσταση απολαυστική και πάντα επίκαιρη.
Νικολάι Γκόγκολ
Ταυτότητα Παράστασης
Που: ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟΥ Κεφαλληνίας 17, Κυψέλη
Πότε: από 31/1/2025 έως 23 /2/2025
Διάρκεια: 90 λεπτά χωρίς διάλειμμα
Εισιτήριο: 9€-18€ / www.more.com
Προπώληση/Κρατήσεις: www.more.com και στο ταμείο του θεάτρου – 2108656004
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σύνθεση κειμένου-Σκηνοθεσία: Νίκος Καμτσής
Σκηνικό κοστούμια: Μίκα Πανάγου
Μουσική: Κώστας Χαριτάτος
Χορογραφίες: Κάλια Θεοδοσιάδη
Φωτισμοί: Aleksandar Aleksic Lekovic
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ιωάννα Καραγιώργου
Βοηθός Σκηνογράφου: Μαρία Παπαμελετίου
Φροντιστήριο – ειδικές κατασκευές: Ιωάννα Καραγιώργου
Φωτογραφίες: Γιώργος Κρίκος
Τους ρόλους του έργου ερμηνεύουν: : Δημήτρης Φρεγκόγλου, Αντώνης Καλομοιράκης, Λαμπρινή Θάνου, Βίκη Αθανασίου, Μαρίνα Κοσμά, Βασίλης Χριστίδης, Κωσταντίνος Χατζούδης.
Φωτεινή Βαμβούκη
Latest posts by Φωτεινή Βαμβούκη (see all)
- Είδαμε το “Εσύ κι Εγώ κι ο Φεϊντώ” στον Μικρό Κεραμεικό - 24 Απριλίου 2026
- Είδαμε “Το Σημειωματάριο” στη Θεατρική Σκηνή του Αντώνη Αντωνίου - 31 Μαρτίου 2026
- Είδανε την παράσταση «Nora, the hell’s house” στο θέατρο Bios - 26 Μαρτίου 2026
Καμία κριτική