Είδαμε  την παράσταση “Αντιγόνη- αυτό τουλάχιστον το μπορώ”, σε σκηνοθεσία Κώστα Μπάρα

Γράφει η Μπάτσου Αγγελική

Οι kallitexnes.gr είδαν στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων (Κ.Ε.Τ), την παράσταση  “Αντιγόνη- αυτό τουλάχιστον το μπορώ”,  σε δραματουργία της ομάδας Hashart και σκηνοθεσία Κώστα Μπάρα

H θεατρική ομάδα HashArt, έπειτα από την επιτυχία του «Γλάρου» («Ο Γλάρος… αυτό ήθελα να πω»), του «Μαζί σου για το τίποτα», της «ΑλεξΑνδρας» και του θεατρικού «Επειδή αυτή ήταν αυτή κι εγώ ήμουν εγώ», επέστρεψε από τις 11/1 στο Κ.Ε.Τ, για να μας προτείνει μέσα από τα αρχαία κείμενα του Σοφοκλή, των μεταγενέστερων Γάλλων Ανούιγ και Κοκτώ, και του Μπρεχτ, μια δική της Αντιγόνη, σε μεταμοντέρνα έκδοση η οποία διατηρεί το αέναο της παντοδύναμης φιλοσοφίας της σε ζητήματα ζωής- εξουσίας-υπακοής-θανάτου.

To Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων (Κ.Ε.Τ), αποτελεί τόσο ως όνομα όσο και ως χώρος ένα σημείο καλλιτεχνικής αναφοράς της Κυψέλης. Ιδρύθηκε τον Μάϊο του 2012, στη θέση μιας παλιάς βιοτεχνίας ασπρόμαυρων τηλεοράσεων. O ενδιαφέρων χώρος του, φωτισμένος με μπλε νέον φωτισμό, διατηρεί σε κάποια σημεία του παλιές συσκευές τηλεόρασης και άλλου είδους τηλεοπτικά εξαρτήματα, πράγμα το οποίο δίνει έναν ξεχωριστό καλλιτεχνικά χαρακτήρα. Ένα σύγχρονο, νεανικό στέκι στο οποίο διοργανώνονται κάθε είδους καλλιτεχνικά δρώμενα, φιλοξενεί μια φιλόδοξη θεατρική παράσταση η οποία άνετα συναγωνίζεται σε πρωτοτυπία την ίδια την ουσία του και μας αφήνει με τις καλύτερες των εντυπώσεων. Αυτό είναι το Κ.Ε.Τ και αυτή είναι η “Αντιγόνη- αυτό τουλάχιστον το μπορώ”, σε μια παράσταση που σίγουρα “μπορεί” πολλά παραπάνω από ένα μόνο πράγμα…

Υπόθεση

Η Αντιγόνη, στην Ελλάδα του 2020. Μια μοντέρνα γυναίκα, η οποία βρίσκει το θάρρος να σηκώσει το ανάστημά της σε οποιαδήποτε αρχέγονη μορφή αλλοτριωμένης εξουσίας και άδικων νόμων. Σε κάθε κοινωνία, σε οποιαδήποτε διαχρονική τομή, θα υπάρχει πάντοτε ένας Κρέοντας, ένας Αίμονας, μια Ισμήνη και ένας χορός (λαός). Μπορεί τα κοστούμια και οι λέξεις να αλλάζουν, η ιστορία όμως έχει από καταβολής κόσμου μια και μοναδική τάση: να επαναλαμβάνεται…

82008881_144442010336943_897301359139749888_o

Κριτική

H ύπαρξη της Αντιγόνης ξεκινώντας με καθαρά ετυμολογικούς όρους ( αντί+γόνος- αυτός ή αυτή που αντιτίθεται στους γεννήτορές του/της), διασχίζει την ανθρώπινη ιστορία και διανόηση και φτάνει ως τη σημερινή εποχή να θεωρείται σύμβολο επανάστασης και αντίστασης κατά της εξουσίας, της αρχής και των εκάστοτε αρχόντων οι οποίοι βασιλεύουν με τους δικούς τους, ενάντια στον άνθρωπο, νόμους. Ο Σοφοκλής, από τα αρχαία κιόλας χρόνια, πρωτοπόρος στο ζήτημα της διάκρισης κρατικής εξουσίας και ηθικών-ανθρώπινων νόμων, έχοντας ως ηρωϊδα μια νεαρή γυναίκα (πρωτοφανές για τα δεδομένα εκείνης της εποχής), έθεσε τις βάσεις για περαιτέρω χρήση αυτού του παραδείγματος, το οποίο επηρέασε σε φιλοσοφικό επίπεδο πολλούς σύγχρονους δημιουργούς και στοχαστές.

Η Αντιγόνη ως ιδέα μοιάζει ανά τους αιώνες και τις εποχές να εκφράζει την αντίθεση σε κάθε εξουσιαστική αυθαιρεσία και αυθεντία. Δείχνοντας ανυπακοή στους νόμους και ακολουθώντας τα ηθικά προστάγματα των ανθρώπων, η μορφή αυτή προβάλλει την ιδέα του θανάτου και της αυτοθυσίας ως “απάντηση”, ως το προσωπικό της επαναστατικό μανιφέστο στα κακώς κείμενα της εκάστοτε εποχής. Στην ερώτηση λοιπόν αν και κατά πόσο η Αντιγόνη είναι επίκαιρη, η απάντηση είναι ότι η συγκεκριμένη μορφή-ηρωϊδα-σύμβολο-ιδέα, είναι απλά διαχρονική.

Με αυτήν ακριβώς τη φιλοσοφία ο Κώστας Μπάρας και η ομάδα του μας παρουσιάζουν ένα  νεαρό, ζωντανό κορίτσι το οποίο έχοντας φτάσει τα όριά του είναι έτοιμο στο όνομα της δικαιοσύνης να έρθει πια σε ανοιχτή σύγκρουση με την εξουσία, αψηφώντας τον φόβο, μη λογαριάζοντας συναισθηματικές δεσμεύσεις,  θεωρώντας τη δικαιοσύνη και τη θυσία ως το ανώτατο αγαθό. Η σύγκρουση αυτή λοιπόν είναι το μοναδικό μέσο εξυγίανσης μιας εποχής που μοιάζει να έχει μολυνθεί και φθαρεί από την κορυφή ως τα νύχια. Αν οι πραγματικοί εχθροί είναι μια διεφθαρμένη εξουσία και η σιωπηλή παθητικότητα των ανθρώπων, τότε η ύστατη αυτοτιμωρία μοιάζει επιβεβλημένη. Όσο ακραία κι αν φαντάζει…

Έχοντας ως αρχή την ελευθερία του καλλιτεχνικού λόγου, ο Κώστας Μπάρας, με μοντέρνες σκηνοθετικές τεχνικές, στήνει για άλλη μια φορά, κάτι εντελώς ξεχωριστό ως δημιούργημα, το οποίο φέρει σαφέστατα την προσωπική του σφραγίδα. Ένα άριστο αποτέλεσμα το οποίο στηρίζεται σε λιτά σκηνικά μέσα και υψηλής ποιότητας ερμηνευτικό υλικό. Μια παράσταση που συνδυάζοντας  πολλές ψυχολογικές και συναισθηματικές μεταπτώσεις, κινεί και παρακινεί το λογικό και ταυτόχρονα το συναισθηματικό κομμάτι του καθενός από εμάς και αναμφισβήτητα, προβληματίζει και θέτει θεμελιώδη ερωτήματα. Η ανθρώπινη φύση σε σύγκρουση με τη φύση της εξουσίας (αν τελικά κάθε μορφή εξουσίας επίκειται σε φυσικούς νόμους), η δύναμη της αδελφικής αγάπης και του έρωτα σε αντιπαράθεση με το νόημα της αυτοθυσίας, η απόδραση από τα κοινωνικά και συναισθηματικά στεγανά προκειμένου να αγγίξει κάποιος το ιδανικό και να γίνει παράδειγμα προς μίμηση, μοιάζουν με το ποίημα του Τάκη  Σινόπουλου, τον “Καιόμενο”. Ακόμα κι αν αυτός ή αυτή που “καίγεται”, πέφτει τελικά στο χώμα…

Μέσα από 4 κορυφαίες ερμηνείες, ο σκηνοθέτης μας καταφέρνει να περάσει με απόλυτα επιτυχημένο τρόπο τη “φιλοσοφία” της Hashart ομάδας και να δημιουργήσει μια παράσταση η οποία είναι γραφτό να μην ξεχαστεί εύκολα. Προσεγμένη και μελετημένη ως την τελευταία μικρή λεπτομέρεια, το όλο αποτέλεσμα δεν αφήνει περιθώριο για καμιά άλλη κριτική πέραν της πιο ευνοϊκής. Γνωρίζοντας ήδη την υψηλή ποιότητα της κάθε του σκηνοθετικής προσπάθειας, μπορούμε μετά βεβαιότητας να πούμε ότι και αυτή τη φορά ο Κώστας Μπάρας, πρόσφερε ό,τι καλύτερο στο κοινό του. Από την αρχή ως το τέλος, μια εξαιρετική παράσταση, την οποία τη συνιστούμε ανεπιφύλακτα. Θερμά συγχαρητήρια και μπράβο στον τόσο ταλαντούχο και εφευρετικό αυτό δημιουργό. Του ευχόμαστε ειλικρινά, ό,τι καλύτερο! 

81762623_141193220661822_2077793134992949248_o

Oι 4 ερμηνευτές επί σκηνής, εξαιρετικά ταλαντούχοι, συμπληρώνουν με τρόπο μοναδικό ο ένας τον άλλο. Η Ελένη Κουταλώνη ως Αντιγόνη,  δημιουργεί μια εντελώς νέα θεατρική περσόνα, γήϊνη και απόλυτα απόκοσμη ταυτόχρονα, η οποία μοιάζει να αναλώνεται στη μοναχική λάμψη της προσωπικής της θυσίας. Σκάβοντας στην κυριολεξία το χώμα, προσπαθεί όπως λέει όχι μόνο να θάψει τον αδερφό της, μα ταυτόχρονα το σαθρό, αξιολύπητο, κίβδηλο πρόσωπο της αλήθειας που φοράμε όλοι.

Oι 4 ερμηνευτές επί σκηνής, εξαιρετικά ταλαντούχοι, συμπληρώνουν με τρόπο μοναδικό ο ένας τον άλλο. Η Ελένη Κουταλώνη ως Αντιγόνη,  δημιουργεί μια εντελώς νέα θεατρική περσόνα, γήϊνη και απόλυτα απόκοσμη ταυτόχρονα, η οποία μοιάζει να αναλώνεται στη μοναχική λάμψη της προσωπικής της θυσίας. Σκάβοντας στην κυριολεξία το χώμα, προσπαθεί όπως λέει όχι μόνο να θάψει τον αδερφό της, μα ταυτόχρονα το σαθρό, αξιολύπητο, κίβδηλο πρόσωπο της αλήθειας που φοράμε όλοι. Μια τρυφερή, ερωτευμένη με τον Αίμονα Αντιγόνη, μια αδερφή που αγαπά την Ισμήνη από τη μία, και όμως, μια αποστασιοποιημένη από ανθρώπινες αδυναμίες μαχήτρια της δικαιοσύνης από την άλλη, για την οποία η λέξη “θυσία”, γίνεται το σύμβολό της. Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες, παθιασμένες, γεμάτες δύναμη και αίσθημα ερμηνείες που είχαμε ως τώρα την τύχη να δούμε. Εξαιρετική ως καλλιτέχνιδα, δοσμένη απόλυτα στον ρόλο της, της αξίζουν μαζί με τους άλλους πρωταγωνιστές,  τα καλύτερα εύσημα. Θερμά συγχαρητήρια!

Η Ηλέκτρα Κομνηνίδου ως Ισμήνη, σ’ έναν εξίσου δυνατό ρόλο, συμπληρώνει ως παρουσία και ενισχύει τον δεσμό αίματος, μα ταυτόχρονα αντιτίθεται στη φιλοσοφία της Αντιγόνης. Υπάρχει σύγκρουση και είναι μια έντονη σύγκρουση η οποία φέρνει αντιμέτωπα δύο τεράστια δυναμικά τόσο σε νοηματικό όσο και σε ερμηνευτικό επίπεδο. Η Ισμήνη, με θυμό και θλίψη, είναι εκείνη που προτιμάει να θάψει τα θέλω της για τα πρέπει του άρχοντα Κρέοντα. Ο φόβος, είναι  η κινητήριος της δύναμη η οποία σε αντίθεση με την έννοια της λέξης, παραλύει τα πάντα: τον λόγο, την αντίδραση, την επανάσταση, το “όχι” που δικαιωματικά ανήκει στον καθένα από εμάς. Αρχικά πνιγμένη σε μια οργισμένη αντίδραση κατά της Αντιγόνης, η Ισμήνη διοχετεύει τελικά τον δυναμισμό της στο να ανορθώσει κι εκείνη το ανάστημά της εναντίον της εξουσίας και του Κρέοντα.

Ο Σταύρος Λιλικάκης ως Αίμονας, αρραβωνιαστικός της Αντιγόνης και γιος του Κρέοντα, δένει αρμονικά ως υποκριτικό δυναμικό με την Αντιγόνη και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον πατέρα του πριν λάβει την τελική του απόφαση. Μια υπέροχη ερμηνεία η οποία συγκινεί τόσο ως ερωτευμένος νεαρός άντρας όσο και ως άνθρωπος ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα τεράστιο ηθικό και προσωπικό δίλημμα. Σε έναν ρόλο που απαιτεί ακραίες μεταβάσεις και οριακή ερμηνεία, ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης τα καταφέρνει κάτι παραπάνω από θαυμάσια.

Στον αντίποδά του, ο Τρύφων Μπάρκας ως Κρέοντας, με έναν επιβλητικό αέρα και παρουσία, μοιάζει να προσπαθεί να κινήσει ως πιόνια όλους τους ανθρώπους που είναι κοντά του, καθώς και τον λαό της πόλης. Ένας πιο ανθρώπινος Κρέοντας, ο οποίος όμως παραμένει ουσιαστικά αμετακίνητος από το πρώτο λεπτό ως το τελευταίο. Συμβολίζοντας το απόλυτο της εκάστοτε εξουσίας, παραμένει στον βασικό του στόχο, ανεξάρτητα από όλα όσα ελέχθησαν ή πράχτηκαν ενδιάμεσα. Είναι ο άνθρωπος που έχοντας χάσει το μέτρο, έχοντας απομακρυνθεί από τους απλούς πολίτες, βρίσκεται σε ένα δικό του σύμπαν από το οποίο θεωρεί ότι κατευθύνει τις τύχες των ανθρώπων. Ένα άτομο λοιπόν σαν την Αντιγόνη, είναι κίνδυνος. Το μικρόβιο της επανάστασης, μπορεί άνετα να οδηγήσει σε εξέγερση και κατόπιν σε πτώση της εξουσίας. Εξαιρετικά δύσκολος ρόλος, τον οποίο όμως ο καλλιτέχνης μας τον έφερε τέλεια εις πέρας.

Τι θα μας μείνει αξέχαστο από αυτή την παράσταση: οι λεκτικές μάχες Κρεόντα- Αντιγόνης. Ο τρυφερός δεσμός που δένει την πρωταγωνίστρια με τον Αίμονα. Η γεμάτη βάθος σχέση των δύο αδερφών. Η εξαιρετική σύλληψη με τις οθόνες-μάσκες οι οποίες συμβόλιζαν τον λαό της πόλης. Η φωτοτράπεζα-τάφος με το φρέσκο χώμα μέσα στο οποίο βυθίστηκε η Αντιγόνη, μια εντελώς πρωτότυπη σύλληψη του Γιώργου Λιντζέρη. Η εξαιρετική αρμονία-σχεδόν σαν χορός-των πρωταγωνιστών, έργο του Φώτη Νικολάου. Πάνω απ’ όλα όμως, εκείνο που δεν θα ξεχάσουμε είναι οι εκπληκτικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών μας. Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια σε όλα αυτά τα παιδιά τα οποία έδωσαν ολόκληρο τον εαυτό τους και παραπάνω σε μια παράσταση η οποία μένει στα θεατρικά χρονικά. Πολλά μπράβο σε όλους τους καλλιτέχνες μας. Τους ευχόμαστε καλή συνέχεια και πάντα να είναι γεμάτοι δύναμη και έμπνευση σε οτιδήποτε καταπιάνονται!

Οι  φωτισμοί του Παναγιώτη Μανούση και η μουσική σύνθεση του θεατρικού, δημιουργία της Αρχοντούλας Μαρούση, είναι άλλα δύο επιπλέον στοιχεία τα οποία κόσμησαν με μοντέρνο και ενδιαφέροντα τρόπο την παράσταση αυτή. 

83292813_143749757072835_136485908818952192_o

Συνολικά, η  “Αντιγόνη- αυτό τουλάχιστον το μπορώ”, είναι το δικαίωμα ενός νέου ανθρώπου να μιλήσει ελεύθερα, να αντιδράσει, να εναντιωθεί σε κάθε τι παλιό και παρωχημένο το οποίο δε σέβεται τα ατομικά δικαιώματα του ανθρώπου. Όπως πολύ σωστά λέει και η ίδια, “ Να καταλάβω…Δεν έχετε άλλη λέξη στο στόμα σας απ’ τον καιρό που ήμουνα μικρή (…). Να καταλάβω, όλο να καταλάβω. Θα καταλάβω όταν γεράσω. Όχι τώρα”. Τώρα, τη σημερινή εποχή, πρέπει να με καταλάβουν και να καταλάβουν οι άλλοι…θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε εμείς… Μια και αυτό που έχει πραγματικά ανάγκη ένας νέος άνθρωπος, είναι το δικαίωμα στο να ακουστεί η φωνή του. 

Αν κάτι όντως μπορεί κάποιος νέος σήμερα, είναι να επαναστατεί, να διακηρύττει τις ιδέες και τα πιστεύω του και να στρέφεται ενάντια σε κάθε σαθρό κατεστημένο. Όταν τα δικαιώματα του πολίτη έρχονται σε σύγκρουση με τις βουλές της εξουσίας του, αυτό σημαίνει ότι το πολίτευμα δεν εξυπηρετεί πλέον τη βούληση του λαού. Σημαίνει ότι δεν μιλάμε πια για δημοκρατία και όλα όσα εκείνη επιφέρει ως αρχή. Γι αυτό το λόγο, φωνές όπως της Αντιγόνης, έρχονται κατά καιρούς και μας θυμίζουν τη σωστή διάσταση και σημασία των πραγμάτων. Το θέατρο είναι ο τέλειος καλλιτεχνικός αγωγός και αρωγός αυτών των φωνών. Αξίζει να τις ακροαστείτε στην παράσταση αυτή…

Συντελεστές παράστασης:

Δραματουργία: Ομάδα HashArt

Σκηνοθεσία: Κώστας Μπάρας

Σκηνικά – Κοστούμια: Γιώργος Λιντζέρης

Φωτισμοί: Παναγιώτης Μανούσης

Επιμέλεια κίνησης: Φώτης Νικολάου

Μουσική σύνθεση: Αρχοντούλα Μαρούση

Φωτογραφίες: Γιάννης Πρίφτης

Παίζουν: Ηλέκτρα Κομνηνίδου, Ελένη Κουταλώνη, Σταύρος Λιλικάκης, Τρύφων Μπάρκας

Αγγελική Μπάτσου

Αγγελική Μπάτσου

Γεννήθηκα πριν αρκετά καλοκαίρια (κι άλλους τόσους χειμώνες)στην Αθήνα. Είχα την τιμή να μεγαλώσω στους Αγ.Αναργύρους,όπου έζησα τα ομορφότερα παιδικάχρόνια σε μια τεράστια αυλή,παρέα με τα γατιά μου και δυο ζευγάρια παππούδες και γιαγιάδες που πάντα θα υπεραγαπώ.Έπειτα ήρθε η Γαλλική Φιλολογία,επιπλέον σπουδές σε γλώσσα και μετάφραση και η οικογένεια. Δεν σταμάτησα όμως ποτέ να είμαι παιδί της ποίησης,της λογοτεχνίας,της ζωγραφικής και της μουσικής και το όνειρό μου από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου,ήταν να ταξιδέψω σ’όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στο Θιβέτ!
Σ’όλο τον κόσμο τελικά δεν μπόρεσα να πάω...κατόρθωσα όμως να φανταστώ και να χαράξω τα ίχνη αυτού μέσα από ταμονοπάτια της ποίησης,της λογοτεχνίας και της φαντασίας. Αγαπημένος μου συγγραφέας ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε,αγαπημένος ποιητής ο Ουϊλιαμ Μπλέϊκ,ο Μπωντλαίρ και ο Απολιναίρ, αγαπημένος ζωγράφος ο Βαν Γκογκ και ο Γκουστάβ Κλιμπ.
Αγγελική Μπάτσου