Οι kallitexnes.gr, είχαν τη χαρά να βρεθούν προσκεκλημένοι στην παράσταση “Πίθηκος Ξουθ”, στο θέατρο “Σταθμός”, η οποία είναι βασισμένη στο έργο του Ιάκωβου Πιτσιπίου, σε σκηνοθεσία Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη. Το θέατρο “Σταθμός”, πάντοτε πιστό σε ποιοτικά θεατρικά “ραντεβού” με το κοινό του, παρουσιάζει πέρα από το θεατρικό που παρακολουθήσαμε, και μια σειρά άλλων αξιόλογων έργων: “Όπως πάει το ποτάμι”, “Ημέρα Κυρίου”, “Γάμος της Βοστώνης” και “Αριζόνα”.

“Ο πίθηκος Ξουθ ή Τα ήθη του αιώνος”, γράφτηκε το 1848, και είναι το πρώτο νεοελληνικό μυθιστόρημα που ανήκει στη σφαίρα του φανταστικού ρεαλισμού. Ένα από τα ελάχιστα μυθιστορήματα φαντασίας εκείνης της εποχής, το οποίο δημοσιεύτηκε σε συνέχειες, “παιδί” των μεταεπαναστικών χρόνων οι οποίοι δείχνουν να παραπαίουν ανάμεσα σε ένα ελληνικό επαναστατικό “χθες” και έναν μιμητισμό και τάση ξενολατρίας στο “σήμερα” εκείνης της εποχής. Μιλάμε δηλαδή για μια μπερδεμένη ελληνική κοινωνία, η οποία ψάχνει να υιοθετήσει μια ταυτότητα και με αυτόν τον τρόπο, τείνει να μιμείται άβουλα και χωρίς σκέψη, οτιδήποτε ξενόφερτο. Αυτού του είδους όμως η συμπεριφορά ανήκει στα πρωτεύοντα είδη και ειδικά στον πίθηκο. Με αυτόν τον τρόπο όμως ο πίθηκος γίνεται άνθρωπος; Ο άνθρωπος γίνεται πίθηκος; Οι απαντήσεις όλες δικές σας μια και το έργο αυτό του Πιτσιπίου είναι ημιτελές…

Υπόθεση

Μπορεί κάποιος άνθρωπος να μεταλλαχθεί σε πίθηκο και ο πίθηκος να γίνει ξανά άνθρωπος; Ας μας δώσει την απάντηση ο Πρώσσος περιηγητής “Βαρθόλδυς”, ο οποίος καταδικάζεται να ζήσει στον Αμαζόνιο και μεταμορφώνεται σε πίθηκο, λόγω όλων όσων είχε πει στο βιβλίο του. Έπειτα από πολλές περιπέτειες. όπου διατελεί ως ζώο συνοδείας πολλών ανθρώπων, ο Ξουθ καταλήγει ως πίθηκος-υπηρέτης του Καλλίστρατου Ευγενίδη, ενός πλούσιου, πολυμαθέστατου και αριστοκρατικού νέου της Αθήνας, με ευγενική καταγωγή (ή τουλάχιστον, έτσι θέλει να πιστεύει).

Τι γίνεται όμως όταν κάποια μέρα ο Ξουθ κλέβει τα ξυράφια του κυρίου του, ξυλοφορτώνεται άγρια και ξεκινά να μιλά με ανθρώπινη λαλιά ξανά; Πού θα οδηγήσει η επιστροφή στην παλιά του ταυτότητα; Και κυρίως…θα μπορέσει να αλλάξει τα πράγματα, τους ανθρώπους και τις καταστάσεις, έχοντας ταυτόχρονα αλλάξει και ο ίδιος; Προσοχή όμως…κάθε σφάλμα μπορεί να οδηγήσει ξανά στην αφετηρία.

6-crop

“Το νεύρο, η αμεσότητα και η ζωντάνια της παρουσίας και της φωνής του Δημήτρη Κουρούμπαλη, απλά καθηλώνουν. Συνδυάζοντας στοιχεία κωμικής φάρσας και ρεαλισμού, αποδεικνύει για άλλη μια φορά την εμπειρία και το μεγάλο ταλέντο του”.

Κριτική ανάλυση του θεατρικού  

Το συγκεκριμένο έργο του Πιτσιπίου, δεν είναι από τα πιο “εύκολα” αναγνώσματα. Μέσα από τον ρεαλισμό εκείνης της εποχής, μαζί με μια (ή και πολλές) δόση αλληγορίας, κάποιος πρέπει να διεισδύσει βαθύτερα στο νόημα του κειμένου και να αντιπαραβάλλει το κλίμα εκείνης της εποχής, σε σχέση με τον άνθρωπο και την ιστορία του. Βρισκόμαστε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε ένα σημείο πολιτισμικού “αντιδανείου”, όπου τα φώτα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, έχουν δώσει ώθηση στην εποχή της Αναγέννησης και έπειτα, του Διαφωτισμού. Όσο όμως η Δυτική Ευρώπη αναγεννάται μέσα από την παλιά Ελλάδα, η σύγχρονη (τότε) Ελλάδα, βγαίνει από τον δικό της σκοταδισμό και στρέφεται στον ανώτερο πολιτισμό της Ευρώπης. Κι αν το “δάνειο” είναι αισθητικά αποδεκτό και κομψό, το μεταπολεμικό “αντιδάνειο” της νεοσύστατης Ελλάδας, είναι ακριβώς το αντίθετο. Ο νεοέλληνας εκείνης της εποχής, αποκτά μια δουλική ξενομανία, μια ψεύτικη επιτήδευση, μια επιφανειακή παιδεία, μοιάζει ένας ψεύτικος, κακός μιμητής πολιτισμού…κοινώς, “πιθηκίζει”. Σε αυτό λοιπόν ακριβώς το σημείο, στέκεται και η “κριτική” του συγγραφέα μέσα από το έργο του. Η πορεία μεταβολής του Έλληνα, μέσα από αυτό το αλληγορικό, μα ταυτόχρονα τόσο ρεαλιστικό κείμενο, παρουσιάζεται ως μια γκροτέσκο σάτιρα ηθών η οποία μοιάζει σχεδόν αδύνατον να σκηνοθετηθεί με αποτελεσματικότητα και ευκρίνεια.

Σχεδόν…γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, η φαντασία, το ταλέντο και η σκληρή δουλειά ενός ανθρώπου, έχουν τη δύναμη να αναβιώσουν όλα όσα αναφέρθηκαν πιο πριν, με τον πιο επιτυχημένο τρόπο στη σκηνή. Η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη, δε χαρίζεται σε τίποτα όσον αφορά κάθε της σκηνοθετική απόπειρα. Δεν υπάρχουν κενά και αδυναμίες στο παραμικρό δευτερόλεπτο της κάθε της παράστασης. Καταφέρνει να κρατάει το ενδιαφέρον και την προσοχή του θεατή σταθερά στη δράση επί σκηνής, από το πρώτο λεπτό ως το τελευταίο. Και αυτό γιατί, ο σκηνοθετικός της δυναμισμός και αρμονία, κυριολεκτικά μαγεύουν. Με τη βοήθεια της Ευγενίας Μαραγκού στη θεατρική διασκευή και τη δραματουργική επεξεργασία, και της Καλλιόπης Καραμάνη στη σκηνοθεσία, η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη μπόρεσε για άλλη μια φορά να δώσει την προσωπική της σύγχρονη, επαναστατική και ιδιαίτερα πρωτότυπη ματιά, σε ένα “δύσκολο” έργο, το οποίο πήρε μια άλλη μορφή και κέρδισε την εκτίμηση και τον θαυμασμό όλων. Η σκηνοθέτιδα, μαθημένη στα “δύσκολα” σκηνοθετικά πονήματα, απέδειξε την ικανότητά της και δημιούργησε κάτι το μοναδικό.

Ο Δημήτρης Κουρούμπαλης, ο οποίος έχει αναλάβει και τη φιλολογική επεξεργασία του θεατρικού, είναι σαφέστατα ο πιο ενδιαφέρον και ταλαντούχος “πίθηκος”. Μπορεί να κινηθεί με απίστευτη επιδεξιότητα και ακροβατική ακρίβεια γύρω και πάνω από τη σκηνή, μπορεί να κρεμαστεί από κάγκελα και σίδερα, μπορεί και να μιλήσει κιόλας! Και όταν αποκτά την ανθρώπινη φωνή, έχει σίγουρα πάρα πολλά να μας πει. Το νεύρο, η αμεσότητα και η ζωντάνια της παρουσίας και της φωνής του, απλά καθηλώνουν. Συνδυάζοντας στοιχεία κωμικής φάρσας και ρεαλισμού, αποδεικνύει για άλλη μια φορά την εμπειρία και το μεγάλο ταλέντο του. Απόλυτα αφοσιωμένος στον ρόλο του, το ζώο γίνεται άνθρωπος και το αντίθετο, με έναν εκπληκτικά δοσμένο τρόπο. Μια ερμηνεία η οποία απαιτεί μεγάλη κινητική ικανότητα και ερμηνευτικό δυναμισμό. Ο Δημήτρης Κουρούμπαλης, όχι απλά το έχει, αλλά δίνει και μαθήματα πάνω σε αυτό.

Ο Νίκος Μέλλος ως Καλλίστρατος Ευγενίδης, είναι μια φωτεινή παρουσία η οποία συμπληρώνει τέλεια ως δυναμικό το αφεντικό και τη σχέση αυτού με τον Ξουθ. Στο μεταξύ, ως νέος, φέρελπις αριστοκράτης, έχει να αποδείξει κομψότητα, ταλέντο και γοητεία τόσο στις γυναικείες παρουσίες στο θεατρικό, όσο και στον κοσμικό του περίγυρο. Σίγουρα τα καταφέρνει τέλεια και στους δύο αυτούς σκοπούς. Με ζωντάνια, ερμηνευτικό δόσιμο, ταλέντο και φρεσκάδα, είναι το τέλειο ταίρι τόσο του Ξουθ όσο και των τριών συμπρωταγωνιστριών του. Η Ευγενία Μαραγκού, ως κονφερανσιέ, πλουμού, Πέππα και ξενοδόχος, μας ζωνταντεύει με τέλειο τρόπο μια πιο παλιά εποχή και εντυπωσιάζει με τις επιτυχημένες εναλλαγές των προσώπων που υποδύεται. Το ίδιο ισχύει και για την Πηνελόπη Σεργουνιώτη (ως Σουλτανίτσα και Αβενδρότη) και την Αντιγόνη Μακρή (ως κονφερανσιέ, Βιολάντη και Φιλιπίννα). Δύο εξίσου εντυπωσιακές, όμορφες παρουσίες οι οποίες μαγνητίζουν με το μπρίο και τη λάμψη τους. Σε αυτό το σημείο πρέπει επίσης να αναφερθούν οι πανέμορφες αποδόσεις των τραγουδιών από την επί σκηνής ομάδα, οι οποίες πρόσθεσαν μια επιπλέον δόση μαγείας στο ήδη ευφάνταστο κλίμα της παράστασης.

Συνολικά, η ομάδα αυτή, συμπληρώνοντας με τέλειο τρόπο ο ένας τον άλλο, έχουν κατορθώσει να φτιάξουν ένα ιδιαίτερα δεμένο και αρμονικό σύνολο. Η συμβολή της Φρόσως Κορρού στην επιμέλεια κίνησης και χορογραφίας, καθώς και η πρωτότυπη μουσική του Κώστα Νικολόπουλου, μπόρεσαν με την ποιότητά τους να ανεβάσουν και άλλο το επίπεδο τόσο των ίδιων των ερμηνευτών όσο και της παράστασης. Είδα ως σύνολο, μια άριστη σκηνοθεσία, πλαισιωμένη από μια πρωτότυπη ομάδα ηθοποιών και λοιπών συνεργατών, με μόνο τους σκοπό, το ποιοτικό θέατρο. Ο σκοπός τους επετεύχθη και με το παραπάνω. Στα σκηνικά-κοστούμια, ο Γιώργος Λιντζέρης μπόρεσε με εντυπωσιακό και εφευρετικό τρόπο, να συνδυάσει επιτυχημένα μοντέρνα και παλιά στοιχεία, και στους φωτισμούς η Μελίνα Μάσχα, δημιούργησε τη σωστή ατμόσφαιρα πάνω στην οποία κύλησε όλη η παράσταση. Εξαιρετική δουλειά σε όλα τα επίπεδα. Μπράβο σε όλη την ομάδα Anima!

Έπειτα από μια δύσκολη περίοδο δύο ετών, στην οποία ο καλλιτεχνικός χώρος επλήγη αφάνταστα, είναι πραγματικά αισιόδοξο και ταυτόχρονα φυσιολογικό, να βλέπει κάποιος να ξαναστήνονται σπουδαίες παραστάσεις οι οποίες τραβάνε ξανά τον κόσμο κοντά τους. Και είναι με ιδιαίτερη χαρά, να βλέπω καλλιτέχνες όπως η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη και η ομάδα της, να ανασκουμπώνονται και να συνεχίζουν να κάνουν με άριστο τρόπο αυτό που γνωρίζουν τέλεια: ένα θέατρο υψηλών προδιαγραφών, σε έναν εξίσου καλλιτεχνικά υψηλό χώρο όπως ο “Σταθμός”.

1-crop

Συντελεστές παράστασης

Θεατρική Διασκευή: Ευγενία Μαραγκού

Σκηνοθεσία: Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη

Δραματουργική επεξεργασία: Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη, Ευγενία Μαραγκού

Φιλολογική επεξεργασία: Δημήτρης Κουρούμπαλης

Σκηνικά-Κοστούμια: Γιώργος Λιντζέρης

Πρωτότυπη Μουσική: Κώστας Νικολόπουλος

Επιμέλεια κίνησης-Χορογραφίες: Φρόσω Κορρού

Επιμέλεια Φωτισμών: Μελίνα Μάσχα

Βοηθός Σκηνοθέτη: Καλλιόπη Καραμάνη

Παίζουν (αλφαβητικά): Δημήτρης Κουρούμπαλης, Αντιγόνη Μακρή, Ευγενία Μαραγκού, Νίκος Μέλλος, Πηνελόπη Σεργουνιώτη.

Φωτογραφίες: Πέτρος Μακρής

Προβολή και επικοινωνία: Βάσω Σωτηρίου-WeWill

Παραγωγή: Anima

Αγγελική Μπάτσου

Αγγελική Μπάτσου

Γεννήθηκα πριν αρκετά καλοκαίρια (κι άλλους τόσους χειμώνες)στην Αθήνα. Είχα την τιμή να μεγαλώσω στους Αγ.Αναργύρους,όπου έζησα τα ομορφότερα παιδικάχρόνια σε μια τεράστια αυλή,παρέα με τα γατιά μου και δυο ζευγάρια παππούδες και γιαγιάδες που πάντα θα υπεραγαπώ.Έπειτα ήρθε η Γαλλική Φιλολογία,επιπλέον σπουδές σε γλώσσα και μετάφραση και η οικογένεια. Δεν σταμάτησα όμως ποτέ να είμαι παιδί της ποίησης,της λογοτεχνίας,της ζωγραφικής και της μουσικής και το όνειρό μου από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου,ήταν να ταξιδέψω σ’όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στο Θιβέτ!
Σ’όλο τον κόσμο τελικά δεν μπόρεσα να πάω...κατόρθωσα όμως να φανταστώ και να χαράξω τα ίχνη αυτού μέσα από ταμονοπάτια της ποίησης,της λογοτεχνίας και της φαντασίας. Αγαπημένος μου συγγραφέας ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε,αγαπημένος ποιητής ο Ουϊλιαμ Μπλέϊκ,ο Μπωντλαίρ και ο Απολιναίρ, αγαπημένος ζωγράφος ο Βαν Γκογκ και ο Γκουστάβ Κλιμπ.
Αγγελική Μπάτσου